Paduarsana

Berbagi Tentang Semua Hal

Category Archives: Orti Bali

Rahina Kuningan, Ka – Uningan Molihang Kaweruhan


Wau pisan i raga sampun nglaksanayang tur ngamargiang rahina sané kawastanin rahinan jagat Galunan miwah reruntutannyané. Sané mangkin i raga dados krama Bali taler pacang nglaksanayang tur ngamargiang reruntutan rahinan jagat Galungan sané kawastanin rahinan Kuningan sané jatuh ring rahina Saniscara Kliwon wuku Kuningan. Lianan kawastanin rahinan jagat Kuningan, rahina puniki taler kawastanin Tumpek Kuningan santukan Saptawara Sukra matemu sareng Pancawara Kliwon.

Image by: Koleksi Pribadi

Rahinan Kuningan puniki pinaka reruntutan rahinan Galungan sané jatuh dasa rahina sesampun rahina Galungan. Rahinan Kuningan kangken pinaka rahina sané khusus, santukan sarana upakara miwah bebantenan sané kaunggahang tur kaaturang mabinayan sareng bebanten sané kaaturang ri kala rahinan Galungan miwah galah ngalaksanayang pamuspan taler mabinayan pisan. Ring rahinan Kuningan kabuatang saranana upakara marupa sodan nasi kuning sané kagenahang ring wadah sané kawastanin tebog lan sulanggi pinaka niasa kemakmuran miwah kaunggahang bebanten sané sampun kasayagaang pinaka rasa suksmaning manah lan suksmaning idep i raga pinaka manusa sané sampun nglungsur wara nugraha ring Ida Sang Hyang Widhi Wasa marupa ajeng-ajengan ngawit saking sandang ngantos pangan.

Lianan nasi kuning, ri kala Kuningan taler kabuatang sarana upakara marupa Endongan, Tamiang, miwah Kolem. Endongan pinaka niasa persembahan majeng Ida Sang Hyang Widhi Wasa, pinaka bekel mawali ka suargaloka. Bekel sané mautama inggih punika ilmu pengetahuan (kawikanan) lan bhakti (jnana). Yéning senjata sané mautama inggih punika kaheningan pikayunan. Mawit saking rahina puniki, para krama kaptiang satata éling majeng Ida Sang Hyang Widhi, prasida becik manyamabraya, nincapang rasa saling asah asih asuh majeng sesama manusa miwah urati ring palemahan. Santukan éndongan pinaka bekel, éndongan madaging woh-wohan, tebu, tumpeng, miwah rerasménan. Tamiang pinaka niasa panulak bala lan pinaka niasa perputaran roda alam sané ngélingang manusa ring kawéntenan hukum alam. Yéning Kolem pinaka niasa genah mararian Ida Sang Hyang Widhi, para déwa miwah para leluhur i raga.

Ring rahina suci puniki kaceritayang Ida Sang Hyang widhi tedun ka marcapada kasarengin olih para déwa miwah para pitara-pitari pacang ngicénin waranugraha ring makasami umat. Ring rahina Kuningan kaaptiang majeng para krama ngaturang bakti tur nunas karahayuan miwah tuntunan majeng Ida mangda i raga satata maparilaksana becik.

Akéh sané maosang yéning ri kala rahinan Kuningan para krama mangda ngaturang bakti sadurung jam roras utawi sadurung tajeg surya. Punapi awinan sakadi punika?

Manut sinalih tunggil Dosén UNHI sané mawasta I Gedé Sedana Suci, galah sadurung tajeg surya punika pinaka galah sané pinih becik i raga ngaturang bhakti. “Ring rahina Kuningan, i raga patut ngaturang bhakti sadurung jam roras utawi sadurung tajeg suryane. Semengné, i raga nyayagayang sakancan sarana upacaka sané pacang katurang, Salanturnyané i raga ngaturang bhakti tur nglaksanayang pamuspan. Ring sajeroning Lontar Sundarigama kaunggahang, “Déwa Mur Mwah Maring Surga” artosnyané sadurung para déwa mawali ka suarga. Becikné i raga nganturang bakti sadurung tajeg surya, sadurung Ida Hyang Widhi miwah para déwa mawali ka suargaloka. yéning sampun liwat tajeg surya sira pacang kaaturin sesajén utawi bebanten?” baosnyané.

Suasana hening ngasilang Ka-Uningan, sané nuntun i raga molihang jnana sané becik pinaka ilmu pengetahun spiritual suci. Ilmu pengetahun sané kaduénang prasida kapolihang saking tetiga cara sané kawastanin Tri Pramana inggih punika Agama Pramana, Anumana Pramana, miwah Pratyaksa Pramana. Agama Pramana inggih punika mirengang paplajahan sané kaicen olih guru. Anumana Pramana inggih punika pengetahuan sané kapolihang nganggén akal, pikayunan miwah logika. Yéning Pratyaksa Pramana inggih punika pengetahuan sané kapolihang mawit saking i raga manggihin hal-hal sané madué paiketan rohani.

Rahinan Kuningan mateges mangda i raga Ka-Uningan molihang pengetahuan dharma (samya jnana). Makasami punika prasida kapolihang majalaran Dasendriya inggih punika Panca Budhindriya lan Panca Krmendriya sané kaniasayang antuk wéntennyané selang dasa rahina ring rahinan Galungan nuju rahinan Kuningan.

Sané kaaptiang olih para krama pamuputné wantah prasida nyujuh sané kawastanin Suddha Jnana (pikayunan sané suci) mangda prasida dados jatma sané Jayabaya (menang ri kala kapialangin utawi ri kala wénten baya sané pacang nibenin i raga).

Dane taler mapangapti mangda para krama prasida satata éling ring raga mangda prasida nyujuh tetujon idup Moksatham ja gadhita ya Cai thi Dharma.

Bali Post, 02 September 2012 | Kuningan, Ka-Uningan Molihang Kaweruhan.

 

 

 

Pujawali Ring Pura Luhur Batukaru


Pura Luhur Batukau sané wénten ring wewidangan Désa Adat Pakandelan rumasuk Pura Sad Kahyangan Jagat Bali sané magenah ring Kabupatén Tabanan. Ring Pura Luhur Batukau puniki pacang kalaksanayang Karya Pujawali sané sampun kamargiang ngawit rahina Buda Umanis Julungwangi (15/8).

Éédan Karya Pujawali sané pacang kalaksanayang inggih punika ring rahina Buda Umanis Julungwangi ngantos rahina Redite Paing Dungulan tanggal 15-25 Agustus 2012 sané sampun lintang, nglaksanayang pakaryan : matetuasan, makarya pénjor, pelapah, miwah sané lianan.

  • Ring rahina Anggara Wagé Dungulan tanggal 28 Agustus 2012 : ngelada miwah para Pemangku ngawastranin pelinggih sami.
  • Rahina Buda Kliwon Dungulan tanggal 29 Agustus 2012, upacara sané kalaksanayang inggih punika : perangkatan Ida Bhatara rauh saking Balé Agung Désa Wongaya Gedé, makarya Gayah Padudusan, pakelemigian, Caru Pancasanak, nuur Ida Bhatara Malinggih ring Balé Singasari, miwah pasiraman di Kumba.
  • Nglantur ring rahina Wraspati Umanis wuku Dungulan tanggal 30 Agustus 2012 : nyayagaang Padudusan Agung, makarya Gayah Upakara, Ida Bhatara munggah, nganteb pujawali, mategak gedé, miwah marebu kulak.
  • Ring rahina Sukra Paing wuku Dungulan ngantos Saniscara Pon Dungulan tanggal 31 Agustus ngantos tanggal 1 September 2012, Ida Bhatara nyejer.
  • Tanggal 2 September rahina Redite Wagé Kuningan : Ida Bhatara turun saking yoga maliggih ring Balé Singasari, lantur nunas baos ring Balé Agung, miwah mabiasa.
  • Pamuput karya ring rahina Soma Kliwon Kuningan tanggal 3 September 2012 kalaksanayang upacara : mupuk kembang, ngaturangn pengeremek, perangkatan Ida mawali ring Balé Agung Désa Wongaya Gedé, ngelukar miwah ngaturang Guru Piduka.

Sakadi punika éédan karya pujawali ring Pura Luhur Batukau sané pacang kamargiang ngawit rahina Buda Umanis Julungwangi ngantos rahina Soma Kliwon Kuningan.

Sumber: Bali Post, Orti Bali. Soma, 26 Agustus 2012 | Éédan Karya Pujawali Pura Luhur Batukau

 

 

 

Ngukuhang Manyama Braya Majalaran Dresta Ngejot


NGEJOT, ngejot minab prasida kabaosang pinaka paindikan sané nénten asing malih ring kuping krama Bali. Ngejot wantah silih sinunggil budaya, taler prasida kabaosang sampun pinaka dresta sané sampun neket ring kahuripan krama hindu ring Bali. Indik napi sané kawastanin ngejot, napi sané kaejotang, taler ri sedek napi utawi buin pidan kémanten biasané i krama nglaksanayang dresta budaya ngejot punika? Malih abosbos pacang kauningin. Ngejot wantah silih tunggil aktivitas saking krama ring pakraman, napi awinan prasida kabaosang ngejot? Santukan i krama malancaran ka banjaran sinambi makta aba-aban.

Ngeninin ring napi aba-aban sané biasané kaejotang miwah ri sedek napi kémanten dresta punika kalaksanayang olih i krama. Maosang indik ngejot miwah napi sané kaejotang, pastika ring manah krama ngilis metu keneh rerahinan (hari raya), santukan budaya punika ngawit iraga kantun alit sampun biasa nyingak reraman i raga yadian panglingsir i raga nglaksanayang budaya punika. Gumanti i raga yadiastun nénten kaajahin taler pacang nglaksanayang indiké punika. Maosang indik hari raya utawi rerahinan pacang mawali metu ring manah i raga, silih tunggilnyané rahinan Penampahan.

Lawat ring manah ri kala Panampahan pastika aktivitas nampah bawi lan ayam, ngawit semengan sampun wénten suaran bawi ngelur katampah, raris i krama ring soang-soang kulawarga sami répot matektekan nektek basa genep, ngébat Lawar miwah makarya saté.

Salanturnyané sesampun wusan, répot makarya ring paon, tambis-tambis tajegin surya utawi rahina nyoréang pastika ramia kacingak i krama patisliwer ring margi sinambi makta aba-aban mawadah sokasi, kabakta ring sanak kulawarga miwah banjaran inggian sané nampek miwah doh. Aba-aban punika lumrahnyané madaging napi sané sampun prasida kabuat ring umah soang-soang manut kasidan, minakadi saté, ulam, lawar, miwah sanganan.

Ngejot punika taler akéh vérsinnyané sajeroning soang-soang wewidangan, umpaminipun ring Karangasem. Irika wénten kawastanin ngejot biasa miwah ngejot punjung. Ngejot biasa wantah maaban-aban biasa kémanten nénten kabaos khusus, yéning ngejot punjung aba-abannyané kabakta ka umah anak sané madué anak alit sadurung matuwuh nem bulan. Ring wewidangan sané lianan taler wénten krama sané memunjung ka sétra (sema), ngaturang sesajén majeng para panglingsir sané sampun séda nanging durung kaabén.

Ngejot pungkuran puniki taler kalaksanayang pantara umat hindu sareng muslim miwah sané tiosan sané jenek ring Bali. Umpaminipun yéning umat hindu ngejot ka umat muslim ri kala rahina ageng ring Bali, yéning muslim ngejot ka umah krama hindu ri kala hari rayannyané minakadi Idul Fitri. Makacihna saling ajiang, ngraketang rasa raket masikian manyama braya.

Drs. I Ketut Wiana, M.Ag. nyelehin, dresta ngejot punika makacihna saling ajiang pinaka krama mabanjaran, “Saling ngejotin ring krama pinaka rasa saling édéngin inggian punika jelék utawi melah, saling duwénang, jalaran sinérgi nincapang semangat sosial manyama braya ring pakraman mangda tan wénten kabaos kesenjangan sosial,” baosnyané.

Sumber: Bali Post, 26 Agustus 2012 | Dresta Ngejot, Jalaran Ngukuhang Manyama Braya